Nasıl Oluyor da Hastalar Uyanık Hâldeyken Bile Beyin Ameliyatı Yapılabiliyor? Dolma Saran Bile Var!

Nasıl Oluyor da Hastalar Uyanık Hâldeyken Bile Beyin Ameliyatı Yapılabiliyor? Dolma Saran Bile Var!

Hayatımızın en karmaşık ve gizemli organı olan beyinle ilgili operasyonlarda sıra dışı prosedürlerden biri olan uyanık beyin ameliyatı bir öteki ismiyle uyanık kraniyotomi, tıp dünyasında dikkat çeken hususlar ortasında yer alıyor. Pekala hastanın, ameliyatın en can alıcı noktasında uyandırılmasındaki gaye ne?

Beynin fonksiyonel açıdan değerli bölgelerine yakın olan tümörleri çıkarmak için uygulanan bu ihtilal niteliğinde prosedürde, konuşma ve hareket etmemizi sağlayan beyin dokularının korunması amaç alınıyor. Üstelik bu fonksiyonları ameliyat sırasında test etmek, tıpta cesur bir adım olarak kabul ediliyor.

Uyanık beyin ameliyatının tam olarak nasıl gerçekleştiği, neden tercih edildiği ve hastanın ameliyat sırasında acı hissedip hissetmemesi gibi merak edilen mevzuları araştırdık. Bakalım bu beyin ameliyatı düşündüğümüz kadar ürkütücü mü?

Uyanık beyin ameliyatı, teknolojinin gelişmesi ile sıkça uygulanan tekniklerden biri olmaya başladı.

Geçmişte, beyin ameliyatı olacak hastalar genel anestezi ile uyutulurdu. Zira hastanın ameliyat boyunca ağrılarının denetim altına alınması gerekiyordu. Lakin teknolojinin ilerlemesi ve yeni jenerasyon ağrı kesicilerin geliştirilmesi ile uyanık beyin ameliyatı mümkün hâle geldi.

Uyanık beyin ameliyatı birinci olarak lokal anestezi altında, epilepsi cerrahisi için gerçekleşti. Üstte bahsettiğimiz gelişmelerin yanı sıra bu tekniğin nöroonkolojiye yayılması, hasta izleme ekipmanlarının gelişmesi ve intraoperatif işlevsel haritalama teknolojisinin de uygunlaştırılması ile bu yol, tabiplerin sıklıkla başvurduğu yollardan biri oldu.

Uyanık beyin ameliyatı hangi durumlarda öneriliyor?

Beyin ameliyatı denilince aklınıza tüm çeşitleri gelmesin. Uyanık beyin ameliyatının tercih edildiği kimi özel durumlar var. Bu durumlar ise beyin tümörünün olduğu yerle alakalı. Şayet tümör; beyinde kolları, bacakları ve konuşmayı denetim eden kısımlara yakınsa cerrah, bu uygulamayı gerekli görerek hastaya öneriyor.

Uyanık beyin ameliyatında öncelikli gaye doğal ki tümörlü dokuyu çıkarmak ve büyüme mümkünlüğünü azaltmak. Bunun yanı sıra hastanın uyanık olmasının asıl sebebi, sağlıklı dokuya yakın yerlerde operasyon yaparken hastada fonksiyon kayıplarının olmaması.

Peki nasıl yapıyorlar bu beyin ameliyatını?

Beyin ameliyatları üç evreden oluşuyor. Bu evreler; baş derisini ve kafatasını açarak beyni ortaya çıkarmak, beyin üzerinde süreç yapmak, baş derisi ve kafatasının kapatılması. Bu üç etap aslında hastanın uyanık kalma vakitlerinin da belirleyicisi. Hasta ikinci etaba geçmeden evvel uyandırılıyor ve beyinde yapılacak süreçler başlıyor.

Tümörün; görme, konuşma ve hareket denetimi sağlayan bölgelerine yakınlığı için beyin haritalaması yapılıyor. Tümörü çıkarırken, haritalama sayesinde kritik bölgelerden kaçınılıyor. Hudutların haritasını çıkarmak için kullanılan bu usul, ameliyat sırasında hemen geri bildirim almanın tek yolu olarak kabul ediliyor.

Tümörlü dokuyu çıkarmadan evvel beynin hayati kısımları, küçük bir elektrotla uyarılıyor. Bu sırada nöroanestezist, uyarılmanın işlevleri etkileyip etkilemediğini görmek için kimi testler uyguluyor. Parmakları hareket ettirme, sayma, ansızın bir objeye isim verme yahut bir kelime söylenmesi isteniyor. Hasta tarafından bunlara yanıt verilememesi, uyarılan alanın kritik bir alana bağlı olduğunun anlaşılmasını sağlıyor.

Bazı uyanık beyin ameliyatlarında, hastanın yalnızca parmaklarını hareket ettirmesi yahut konuşması istenmiyor.

Hastaların ameliyat sırasında yaptığı sıra dışı durumlara yer verip ameliyata devam edelim.

Uyanık beyin ameliyatı denilince hepimizin aklına birinci olarak ameliyat sırasında keman çalan hasta geliyor.

Kemanın yanı sıra saksafon ve gitar çalan hastalar da var.

Herkesin tutkusu öbür. Beyin ameliyatı sırasında zeytin dolması saran hastanın imgesi ise İtalya’dan.

Videoları izledikten sonra aklınızdaki “Hasta acı çekmiyor mu?” sorusu biraz şekillenmiş olabilir lakin bilimsel açıklamasını da yapalım.

Uyanık beyin ameliyatlarında, hasta acı hissetmez. Çünkü beyin dokusunda rastgele bir ağrı reseptörü yoktur. Kafa derisinin de büsbütün uyuşturulmasından ötürü yalnızca basınç yahut titreşim hissedilebilir.

Peki hastalar, hiç mi ameliyat sırasında rastgele bir şeyden rahatsız olmuyor?

Bu soruya “asla” demek olağan ki imkânsız. Her şeyden evvel bir operasyon geçiriliyor ve hastanın beyninde birtakım süreçler yapılıyor. Lakin söylemiş olduğumuz üzere acı hissi oluşmuyor. Bunun yanı sıra hastaların en sık şikâyet ettiği şeylerin başında genel anestezi almak için aç kalınması geliyor. Susayan hastalar için ise nemli köpükler yahut buz küpleri veriliyor.

Kafanın bir kelepçe yardımıyla sabit tutulması hastaya acı vermese de bilhassa uzun periyodik ameliyatlar sırasında alında ağrıya neden olabiliyor. Fakat bu durum da genelde lokal anesteziler ile gideriliyor. Hastaların yan yatırılması gereken ameliyatlarda ise omuz ağrısı başlıyor. Ağrının dayanılmaz hâle gelmesi durumunda hastanın tekrar uyutulması mümkün olabiliyor.

Kaşıntı üzere durumları gidermek için hemşireler takviye veriyor. Ayrıyeten hastanın hareket etmek istemesi, öksürmesi yahut esnemesi gerekirse doktora öncesinde haber vermesi söyleniyor. Bu sayede cerrah o an için gerekli tedbirleri alarak hareketlerin sorun teşkil etmesini ortadan kaldırıyor.

Tüm bu süreçlerin sonunda hasta tekrar uyutuluyor ve ameliyatın son evresine geçilip kafa derisi dikiliyor. Operasyonun eksiksiz tamamlanmasının akabinde ise hasta güzelleşmek üzere uyandırılıyor.

Hiç mi riski yok?

Hangi operasyon olursa olsun her ameliyatın birtakım riskleri mevcut. Bu uyanık beyin ameliyatı için de geçerli. Görüş bozukluğu, nöbetler, öğrenme ve konuşmada zorluk, hafıza kaybı, denge bozukluğu, felç, beyinde çok fazla sıvı olması, beynin şişmesi, menenjit, omurilik sıvı sızıntısı ve zayıf kaslar ameliyatın riskleri ortasında bulunuyor.

Beyindeki kıymetli bölgelerin korunması ismine gerçekleştirilen uyanık beyin ameliyatını tüm ayrıntıları ile inceledik. Umarız ki kimse bu ameliyatı olmak zorunda kalmaz. Bu operasyona dahil olan hastalarımız varsa da tecrübelerini yorumlara bekleriz.

Kaynaklar: Ivy Brain Tumor Center, The University of Texas MD Anderson Cancer Center, National Library of Medicine, Brain Tumor Center, National Library of Medicine

Escort İzmir - Escort Aliağa - Escort Balçova - Escort Bayındır - Escort Bayraklı - Escort Bergama - Escort Beydağ - Escort Bornova - Escort Buca - Escort Çeşme - Escort Çiğli - Escort Dikili - Escort Foça - Escort Gaziemir - Escort Güzelbahçe - Escort Karabağlar - Escort Karaburun - Escort Karşıyaka - Escort Kemalpaşa - Escort Kınık - Escort Kiraz - Escort Konak - Escort Menderes - Escort Menemen - Escort Narlıdere - Escort Ödemiş - Escort Seferihisar - Escort Selçuk - Escort Tire - Escort Torbalı - Escort Urla